Jak TRT wpływa na produkcję nasienia?
Testosteron podawany z zewnątrz (egzogenny) hamuje oś HPG — podwzgórze przestaje wydzielać GnRH, a przysadka obniża produkcję LH i FSH. Ponieważ to właśnie LH stymuluje komórki Leydiga do produkcji testosteronu wewnątrzjądrowego (niezbędnego do spermatogenezy), a FSH stymuluje bezpośrednio dojrzewanie plemników — efektem jest znaczące obniżenie lub zahamowanie produkcji nasienia.
Badania pokazują, że u większości mężczyzn stosujących TRT dochodzi do oligospermii (znacznego zmniejszenia liczby plemników) lub azoospermii (całkowitego braku plemników w nasieniu) w ciągu kilku miesięcy od rozpoczęcia terapii.
Czy ten efekt jest odwracalny?
U większości mężczyzn spermatogeneza powraca po odstawieniu TRT — ale może to zająć od kilku miesięcy do nawet 2 lat, a powrót nie jest gwarantowany. Czynniki wpływające na szanse powrotu to: wiek pacjenta, czas stosowania TRT, wyjściowa funkcja jąder i inne czynniki indywidualne.
Jeśli planowanie ojcostwa jest w horyzoncie czasowym, warto rozważyć zabezpieczenie nasienia (kriokonserwację) przed rozpoczęciem TRT lub alternatywne metody leczenia niedoboru testosteronu, które nie hamują spermatogenezy.
Alternatywy dla mężczyzn planujących ojcostwo
Dla mężczyzn z hipogonadyzmem wtórnym planujących ojcostwo istnieje alternatywa — gonadotropiny (hCG, FSH) lub selektywne modulatory receptora estrogenowego (klomifen). Te leki stymulują własną produkcję testosteronu i nie hamują spermatogenezy.
Decyzja o wyborze metody powinna być podjęta wspólnie z lekarzem po dokładnym omówieniu planów prokreacyjnych, wyników badań i rodzaju hipogonadyzmu.