Czym jest hipogonadyzm?
Hipogonadyzm to stan, w którym gonady (jądra u mężczyzn) produkują niewystarczającą ilość testosteronu i/lub spermy. W zależności od miejsca, w którym doszło do zaburzenia, wyróżniamy hipogonadyzm pierwotny i wtórny.
Hipogonadyzm pierwotny (hipergonadotropowy) — zaburzenie leży w samych jądrach. Przysadka "widzi" niski testosteron i reaguje wzrostem LH i FSH, ale jądra nie odpowiadają odpowiednio na ten sygnał. Przyczyny: wrodzone (np. zespół Klinefeltera), nabyte (uraz, infekcja, chemioterapia, napromienianie).
Hipogonadyzm wtórny (hipogonadotropowy)
W hipogonadyzmie wtórnym problem leży w przysadce lub podwzgórzu — strukturach mózgu regulujących produkcję testosteronu. LH i FSH są niskie lub prawidłowe mimo niskiego testosteronu. Przyczyny: guzy lub urazy przysadki, hiperprolaktynemia, stosowanie steroidów anabolicznych lub opioidów, otyłość, przewlekłe choroby ogólnoustrojowe.
Rozróżnienie między typem pierwotnym a wtórnym jest kliniczne istotne — inne są przyczyny, inne postępowanie diagnostyczne i inne opcje terapeutyczne. Dlatego sam wynik testosteronu nie wystarczy — konieczne są LH i FSH.
Hipogonadyzm późnego początku (LOH)
Osobną kategorią jest hipogonadyzm późnego początku (Late-Onset Hypogonadism, LOH) — nabyty niedobór testosteronu związany z wiekiem, otyłością i chorobami przewlekłymi. To najczęstszy rodzaj hipogonadyzmu u mężczyzn po 40-tce. Nie jest chorobą samą w sobie, lecz zespołem objawów wynikającym z kumulacji wielu czynników.
Diagnostyka LOH wymaga zarówno wyników laboratoryjnych (testosteron, LH, FSH), jak i oceny objawów klinicznych. Sama liczba na wyniku nie przesądza o wskazaniach do leczenia.